Horizon Europa: wat het werkelijk financiert en of u zou moeten indienen

Horizon Europa is het grootste financieringsprogramma voor onderzoek en innovatie ter wereld, met 95,5 miljard euro voor 2021 tot 2027. Het is ook het programma waar technologiebedrijven het vaakst naast zitten: ze denken óf dat het alleen voor universiteiten is, óf dat het hun productroadmap gaat betalen. Geen van beide klopt.

Dit is een praktische blik: wat de structuur betekent, wat er werkelijk gefinancierd wordt, hoe het geld eruitziet, en hoe u in een minuut of tien bepaalt of het uw tijd waard is.

De structuur, en waarom die ertoe doet

Horizon Europa heeft drie pijlers plus een horizontaal deel, en als u weet waar u thuishoort, hoeft u de andere driekwart van de documentatie niet te lezen.

Pijler I, Excellente wetenschap. De Europese Onderzoeksraad voor grensverleggend onderzoek onder leiding van individuele onderzoekers, de Marie Skłodowska-Curie-acties voor mobiliteit en opleiding van onderzoekers, en onderzoeksinfrastructuur. Vrijwel volledig academisch. Bent u een bedrijf, dan is dit meestal niet uw pijler, al kan MSCA wel het onderbrengen van een onderzoeker financieren.

Pijler II, Mondiale uitdagingen en Europees industrieel concurrentievermogen. Zes thematische clusters. Hier zit het meeste geld voor samenwerkingsonderzoek, en hier horen de meeste technologiebedrijven thuis.

Pijler III, Innovatief Europa. De Europese Innovatieraad, het Europees Instituut voor innovatie en technologie, en de Europese innovatie-ecosystemen. De EIC Accelerator zit hier en behandelen we apart in onze gids voor de EIC Accelerator.

Deelname verbreden en de Europese onderzoeksruimte versterken. Instrumenten gericht op lidstaten met een lagere onderzoeksintensiteit.

Voor een software- of technologiebedrijf luidt het praktische antwoord vrijwel altijd: pijler II cluster 4, of pijler III.

Cluster 4 is waar u moet zijn

Cluster 4 is Digitaal, industrie en ruimte. Het financiert de agenda voor technologische soevereiniteit rechtstreeks: geavanceerde productie, kunstmatige intelligentie, micro-elektronica, robotica, geavanceerde materialen, computing van de volgende generatie en ruimtetechnologie.

Het werkprogramma 2026 tot 2027 telt over alle clusters heen ongeveer 14 miljard euro, en de prioriteiten van cluster 4 voor die periode draaien om duurzame industriële technologie, met decarbonisatie en circulaire modellen, en om technologische soevereiniteit door afhankelijkheden bij kritieke technologie terug te dringen.

Andere clusters financieren ook technologiewerk, en het loont te weten waar:

Cluster 1, Gezondheid. Digitale gezondheid, medische hulpmiddelen, gezondheidsgegevens. Hier wordt veel software gefinancierd.

Cluster 3, Civiele veiligheid voor de samenleving. Cyberbeveiliging, weerbaarheid tegen rampen, grensbeveiliging. Echt relevant voor beveiligingsbedrijven.

Cluster 5, Klimaat, energie en mobiliteit. Slimme netten, energiesystemen, digitalisering van vervoer, verbonden en geautomatiseerde mobiliteit.

Cluster 6, Voedsel, bio-economie, natuurlijke hulpbronnen, landbouw en milieu. Agritech, milieumonitoring, toepassingen van aardobservatie.

Nieuw voor 2026 tot 2027 zijn horizontale oproepen die dwars door de clusters heen lopen, waaronder een oproep van 90 miljoen euro over AI in de wetenschap, ter ondersteuning van betrouwbare AI in domeinen als geavanceerde materialen, landbouw en zorg, en een oproep van 540 miljoen euro ter ondersteuning van de Clean Industrial Deal.

Hoe het geld er in werkelijkheid uitziet

Hier lopen verwachtingen het vaakst spaak.

Het type actie bepaalt de financieringspercentages. Acties voor onderzoek en innovatie vergoeden 100 procent van de subsidiabele kosten. Innovatieacties vergoeden 70 procent voor entiteiten met winstoogmerk en 100 procent voor entiteiten zonder. Coördinatie- en ondersteuningsacties vergoeden 100 procent. Welk type een oproep is, bepaalt hoeveel u zelf moet bijleggen, en dat staat in de oproeptekst.

Indirecte kosten zijn een vast opslagpercentage van 25 procent bovenop de subsidiabele directe kosten. Daar valt niet over te onderhandelen, en een alternatief overheadmodel bestaat niet.

Personeelskosten voeren de boventoon, en die declareert u op basis van werkelijke kosten met urenstaten. Dit is veruit de grootste bron van auditbevindingen, en het is precies de reden dat de rapportagelast reëel is.

De projectomvang loopt sterk uiteen. Een typische actie voor onderzoek en innovatie in cluster 4 zit rond 4 miljoen tot 8 miljoen euro, verdeeld over een consortium van acht tot vijftien partners en drie tot vier jaar looptijd. Uw eigen aandeel komt dan ergens op 300.000 tot 800.000 euro. Dat is een serieuze hoeveelheid engineeringtijd, maar het is geen kapitaal waarmee u uw bedrijf omgooit.

De betaling gaat in termijnen, met een inhouding. Voorfinanciering bij aanvang, tussentijdse betalingen per rapportageperiode, en een slotbetaling nadat het eindverslag is aanvaard. U financiert het werk dus voordat u ervoor betaald krijgt.

Wat er werkelijk gefinancierd wordt

Een paar gehonoreerde voorstellen lezen is de snelste manier om uw verwachtingen bij te stellen, en veel daarvan zijn openbaar. Het patroon dat daaruit oprijst:

Een echte onderzoeksvraag, geen productplan. Geslaagde voorstellen benoemen iets wat nu niet bekend of niet mogelijk is, en stellen voor dat uit te zoeken. "Wij bouwen een betere versie van een bestaand gereedschap" scoort niet.

Een consortium waarvan de logica klopt. Partners die elk iets noodzakelijks meebrengen, uit meerdere lidstaten, meestal academisch en industrieel gemengd. Een consortium dat is samengesteld om aan de toelatingsregel te voldoen in plaats van om het werk te doen, leest ook precies zo.

Impact die concreet is verwoord. Niet "dit komt de Europese industrie ten goede", maar een concreet pad van het resultaat naar exploitatie, met genoemde doelsectoren en een geloofwaardige route.

Expliciete aansluiting op de oproeptekst. De beoordelaars toetsen aan de verwachte uitkomsten die in de oproep staan. Voorstellen die een prachtig project beschrijven dat toevallig niet bij die uitkomsten past, scoren slecht op relevantie.

Het eerlijke argument tegen indienen

De slagingspercentages bij Horizon Europa zijn laag. Afhankelijk van de oproep loopt dat van een paar procent tot net in de dubbele cijfers. Een volledig voorstel kost serieus werk van meerdere mensen in meerdere organisaties, en het meeste van dat werk wordt niet betaald.

Het programma past bij u als:

• U een echte onderzoeksvraag hebt die u ook zonder financiering beantwoord zou willen zien
• U al een geloofwaardig consortium hebt of er vlot een kunt opbouwen
• U van oproep tot subsidieovereenkomst zes tot twaalf maanden kunt wachten, en nog langer op resultaten
• U iemand hebt die drie jaar lang de kostenrapportage en de auditplichten kan dragen
• De samenwerking u werkelijk iets oplevert en niet als een last voelt

Het past niet bij u als:

• U gewone productontwikkeling gefinancierd wilt krijgen
• Uw innovatie commercieel is en niet technisch
• U dit kwartaal geld nodig hebt
• U een klein team bent waarbij het schrijven van het voorstel ten koste gaat van de opleveringscapaciteit

Op dat laatste punt loopt het mkb stuk. Een voorstel kost ruwweg een mensmaand aan seniortijd, verdeeld over meerdere mensen, en de verwachte waarde van een mensmaand bij een slagingspercentage van tien procent is niet vanzelfsprekend positief, tenzij het bedrag groot is of u het werk elders kunt hergebruiken.

Praktische ingangen die mensen over het hoofd zien

Sluit u aan bij een bestaand consortium in plaats van er zelf een te bouwen. Coördinatoren zoeken actief partners met specifieke capaciteiten. Er bestaan platforms om partners te zoeken, nationale contactpunten brengen partijen bij elkaar, en de gespecialiseerde mkb'er zijn die een coördinator zoekt is veel makkelijker dan zelf vijftien partners bij elkaar sprokkelen.

Kijk naar cascadefinanciering. Veel gefinancierde projecten geven geld door aan derden via open oproepen, doorgaans 50.000 tot 200.000 euro met een veel lichtere aanvraag. Dit is verreweg de makkelijkste ingang tot het ecosysteem, en er wordt veel te weinig gebruik van gemaakt. Zoek op financiële steun aan derden.

Overweeg de rol van onderaannemer. Levert u een dienst die gefinancierde projecten nodig hebben, dan kunt u uit subsidiebudgetten betaald worden zonder zelf begunstigde te zijn, en dus zonder enige rapportagelast. Voor softwarebedrijven is dat vaak het juiste antwoord.

Kijk of uw werk in een missie of een partnerschap past. Horizon Europa kent vijf missies en een groot aantal medegeprogrammeerde Europese partnerschappen, met eigen oproepen en vaak een andere dynamiek.

Deadlines en werkwijze

De meeste oproepen die begin 2026 opengaan hebben een deadline in september of oktober 2026, al liggen sommige deadlines in de clusters 1, 4, 5 en 6 in maart of april 2026. Tweefasige oproepen kennen een korte eerste indiening vooraf, en die kost veel minder werk en is een prima manier om een idee te toetsen.

Alles loopt via het portaal voor financiering en aanbestedingen. U hebt een deelnemersidentificatiecode nodig, en die aanvragen kost een paar dagen, dus begin daar niet aan in de deadlineweek.

Wat er na 2027 komt

Horizon Europa zoals het nu is opgezet loopt tot eind 2027. Het opvolgende kaderprogramma is voorgesteld voor 2028 tot 2034 onder het volgende meerjarig financieel kader, met behoud van de naam Horizon Europa en met een voorgesteld budget van ongeveer 175 miljard euro.

Het zou naast een nieuw Europees Concurrentievermogensfonds komen te staan, met de uitgesproken bedoeling dat die twee samen het hele traject van onderzoek tot opschaling dekken. De details staan in onze gids voor het Europees Concurrentievermogensfonds en het MFK.

Werkt u aan een meerjarige onderzoeksstrategie, dan telt de vorm van de opvolger zwaarder dan de laatste jaren van het huidige programma.

Waar dit past

Horizon Europa is een van meerdere instrumenten, en vaak niet het juiste. Het volledige landschap staat in onze gids voor EU-technologiefinanciering. Bent u aan het uitrollen in plaats van aan het onderzoeken, dan past het programma Digitaal Europa beter. Bent u een startup die een deeptechproduct opschaalt, kijk dan naar de EIC Accelerator.

Hulp krijgen

Wij bouwen software voor bedrijven in heel Europa, waaronder partners in gefinancierde onderzoeksconsortia. Waar wij van nut zijn, is de uitvoeringskant: de technische werkpakketten bouwen, het bewijsmateriaal dat de rapportage vraagt vanzelf uit het gewone engineeringwerk laten rollen, en zorgen dat wat er gebouwd wordt het einde van het project overleeft en niet als onbeheerde demo eindigt.

Wij zijn geen subsidieadviseurs en wij schrijven geen voorstellen. Hebt u gefinancierd werk dat gebouwd moet worden, of een project dat na afloop van de subsidie een product moet worden, schrijf dan naar office@c9group.dev. Meer over ons werk op de pagina EU-markttoetreding.