STEP: warstwa finansowania UE, która nie jest programem

Platforma technologii strategicznych dla Europy to najczęściej źle rozumiany element europejskiego finansowania, bo ludzie próbują składać do niej wnioski. A nie da się. STEP nie jest programem i nie prowadzi naborów.

To warstwa koordynacyjna uruchomiona w 2024 roku, która kieruje pieniądze z jedenastu istniejących strumieni finansowania ku technologiom krytycznym. Zmobilizowano przez nią około 29 miliardów euro. Zrozumienie, co ona właściwie robi, jest warte dwudziestu minut, bo jeden z jej mechanizmów potrafi realnie poprawić twoje szanse w programach, do których faktycznie składasz wnioski.

Czym jest

STEP powstał jako odpowiedź UE na konkretny problem: europejskie finansowanie technologii strategicznych rozłaziło się po wielu programach o różnych zasadach, różnych harmonogramach i bez wspólnego sygnału priorytetów. Firma pracująca nad technologią krytyczną musiała sama znaleźć właściwy program, a program, który miał dobry wniosek, a nie miał na niego pieniędzy, nie mógł go nikomu przekazać.

STEP odpowiada na to, wyznaczając priorytety w czterech sektorach i kierując ku nim jedenaście strumieni finansowania.

Cztery sektory:

Cyfrowy i deep tech. Sztuczna inteligencja, technologie kwantowe, półprzewodniki, zaawansowana łączność, cyberbezpieczeństwo, robotyka.

Technologie czyste i zasobooszczędne. Technologie zeroemisyjne, energetyka, gospodarka o obiegu zamkniętym.

Biotechnologie. Biotechnologia zdrowotna, rolnicza i przemysłowa.

Obronność. Doszła, kiedy europejskie inwestycje obronne stały się priorytetem politycznym.

Jedenaście koordynowanych strumieni: Horyzont Europa, Fundusz Innowacyjny, program Cyfrowa Europa, Europejski Fundusz Obronny, EU4Health, cztery instrumenty spójności (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Europejski Fundusz Społeczny Plus, Fundusz Spójności i Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji), Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz InvestEU.

Wniosek składasz w naborze w ramach jednego z nich. STEP oznacza część naborów swoją etykietą, co wpływa na priorytet, a czasem także na stawki współfinansowania.

Pieczęć suwerenności i dlaczego się liczy

To mechanizm wart poznania i naprawdę użyteczny.

Wniosek złożony w naborze objętym STEP, który dostał wysoką ocenę, ale nie dostał pieniędzy, zwykle dlatego, że budżet naboru się skończył, może otrzymać pieczęć suwerenności. Pieczęć jest etykietą jakości: mówi, że wniosek przekroczył próg i po prostu nie zmieścił się w budżecie.

Wynikają z tego dwie rzeczy:

Inne instytucje finansujące mogą go przejąć. Organy krajowe i regionalne oraz inne programy UE mogą sfinansować wniosek z pieczęcią bez przeprowadzania własnej oceny. Zachęca się do tego zwłaszcza instytucje zarządzające funduszami spójności.

Pieczęć działa jak referencja. To dowód, że niezależny panel ekspertów ocenił projekt wysoko, co przydaje się w rozmowach z inwestorami prywatnymi i z krajowymi instytucjami finansującymi.

W praktyce oznacza to, że otarcie się o sukces w konkurencyjnym naborze UE przestaje być pracą wyrzuconą w błoto. To zmienia rachunek opłacalności składania wniosku i o to właśnie chodzi.

Warto wprost zapytać, czy nabór, do którego składasz, jest objęty STEP, bo tylko przy takich pieczęć wchodzi w grę.

Co STEP zmienił w funduszach spójności

Efekt mniej omawiany, a finansowo większy.

Pieniądze polityki spójności, czyli fundusze rozwoju regionalnego rozdzielane przez krajowe i regionalne instytucje zarządzające, to dla większości państw członkowskich zdecydowanie największa pula środków UE. Tradycyjnie szły na infrastrukturę, rozwój regionalny i wsparcie MŚP, a technologia była jednym z wielu tematów.

STEP przekierował znaczącą ich część ku technologiom strategicznym i, co ważne, podniósł stawki współfinansowania dla priorytetów STEP oraz dopuścił prefinansowanie. Dla firmy składającej wniosek w programie regionalnym oznacza to lepsze warunki, o ile projekt trafia w priorytet STEP.

To droga, którą pomija większość technologicznych MŚP. Finansowanie regionalne ma lepsze wskaźniki sukcesu, lżejszą administrację i mniejszą konkurencję niż programy zarządzane z Brukseli, a STEP dodatkowo uatrakcyjnił je właśnie dla projektów technologicznych.

Portal STEP

STEP prowadzi portal, który zbiera możliwości finansowania z koordynowanych strumieni i pokazuje informacje o projektach oraz o posiadaczach pieczęci. To przydatne narzędzie do rozeznania się, jeśli nie wiesz, który program do ciebie pasuje, bo pozwala szukać po technologii, a nie po programie.

Nie jest to system składania wniosków. Wnioski idą do programu.

Jak korzystać ze STEP praktycznie

Sprawdź, czy twoja praca trafia w priorytet STEP. Cztery sektory są szerokie, a zwłaszcza cyfrowy i deep tech obejmuje większość prac technologicznych. Jeśli się mieścisz, masz dostęp do lepszego współfinansowania i do mechanizmu pieczęci.

Zanim złożysz wniosek, zapytaj, czy nabór jest objęty STEP. Od tego zależy, czy z otarcia się o sukces zostanie ci coś, co da się wykorzystać ponownie.

Patrz też na finansowanie regionalne, nie tylko na programy z Brukseli. To najważniejszy praktyczny wniosek z całego tekstu. Twoja regionalna instytucja zarządzająca może mieć pieniądze wskazane przez STEP, z lepszymi warunkami i dużo lepszymi szansami niż nabór w Horyzoncie Europa.

Jeśli masz pieczęć, korzystaj z niej. Idź z nią wprost do krajowych i regionalnych instytucji finansujących, wspomnij o niej inwestorom. Wielu posiadaczy pieczęci nie robi z nią nic i marnuje jedyną rzecz, jaką dało im otarcie się o sukces.

Nie myl STEP ze źródłem finansowania. Zdanie, że masz finansowanie ze STEP, nic nie znaczy. Zdanie, że masz oznaczoną etykietą STEP dotację z Funduszu Innowacyjnego, znaczy konkretnie.

Czym STEP nie jest

Warto jasno powiedzieć, gdzie są granice.

W większości przypadków to nie są nowe pieniądze. Te 29 miliardów euro to przekierowanie i koordynacja istniejących strumieni plus pewne wzmocnienie, a nie nowa linia budżetowa tej wielkości. Realne wzmocnienie faktycznie było, zwłaszcza przy Funduszu Innowacyjnym i EIC.

To nie jest uproszczenie procedury wnioskowania. Wnioski nadal składasz do poszczególnych programów, każdy z własnymi zasadami. STEP nie daje ci jednego wspólnego wniosku.

To rozwiązanie przejściowe. STEP wprowadzono w połowie ram finansowych 2021 do 2027 jako korektę. Kolejne ramy scalają dużą część tego w Europejskim Funduszu Konkurencyjności, opisanym w naszym przewodniku po WRF 2028 do 2034. STEP jest prototypem tej konsolidacji, a nie strukturą docelową.

Instrumenty EIC STEP

Warte osobnej wzmianki, bo to prawdziwe nabory, a nie koordynacja.

EIC prowadzi instrumenty przypisane do STEP, w tym nabór Scale-up z budżetem 300 milionów euro na inwestycje kapitałowe od 10 milionów do 30 milionów euro, z zadaniem uruchomienia prywatnej koinwestycji od 50 milionów euro, oraz nabór skalujący skupiony na obronności.

To instrumenty dla firm, które wczesny etap mają dawno za sobą, w krytycznych obszarach technologicznych. Szczegóły w naszym przewodniku po EIC Accelerator.

Gdzie to się mieści

Cały krajobraz opisujemy w przewodniku po finansowaniu technologii w UE. STEP dotyka niemal każdego programu z tej listy, więc zrozumienie tej warstwy ułatwia poruszanie się po reszcie.

Jak uzyskać pomoc

Budujemy oprogramowanie dla firm technologicznych w całej Europie, w tym dla firm finansowanych z kilku strumieni koordynowanych przez STEP. Przydajemy się przy realizacji, a nie przy wnioskach: wykonujemy pracę techniczną, wytwarzamy dowody potrzebne do sprawozdawczości przy okazji zwykłej roboty i pilnujemy, żeby wynik przetrwał okres finansowania.

Jeśli masz sfinansowany projekt do zbudowania, napisz na office@c9group.dev. Więcej o naszej pracy na stronie wejścia na rynek UE.