2027'de SEPA Instant: Ödeme Kuruluşları, Elektronik Para Kuruluşları ve Avro Dışı Sağlayıcılar Neyi Geliştirmeli?

Anlık Ödemeler Tüzüğü'nün (Instant Payments Regulation) ilk dalgası 2025'te avro bölgesi bankalarını vurdu. İkinci dalga 2027'de, ilk dalganın atladığı sağlayıcılara geliyor: ödeme kuruluşları, elektronik para kuruluşları ve avroyu kullanmayan AB ülkelerindeki tüm ödeme hizmeti sağlayıcıları.

Tarihler yakın. Avro bölgesindeki ödeme ve elektronik para kuruluşları 9 Nisan 2027'ye kadar anlık avro transferleri gönderip alabilir hale gelmek zorunda. Çekya, Danimarka, Macaristan, Polonya, Romanya ve İsveç'teki bankalar bu transferleri 9 Ocak 2027'ye kadar alabilmeli, ardından 9 Temmuz 2027'ye kadar Verification of Payee ile birlikte gönderebilmeli. Bu altı ülkedeki ödeme ve elektronik para kuruluşlarına almak için 9 Nisan 2027'ye, göndermek için 9 Temmuz 2027'ye kadar süre tanınıyor.

2025 dalgasının üye işyerleri ve ödeme sayfaları için neyi değiştirdiğini anlık ödemeler ve Verification of Payee hakkındaki önceki yazımızda anlattık. Bu yazı transferin öbür ucu için: onu geliştirmek zorunda olan sağlayıcı için.

Kim, Neyi, Ne Zaman Yapmalı?

İlgili mevzuat, SEPA Tüzüğü'nü değiştiren ve yalnızca avro cinsinden kredi transferlerini kapsayan 2024/886 sayılı (AB) Tüzük. Aşağıdaki madde numaraları, değiştirilmiş haliyle SEPA Tüzüğü'nün madde numaraları. Tarihler ECB'nin özetiyle örtüşüyor:

AB'nin avroyu kullanan ülkeler listesine göre avro dışı ülkeler Çekya, Macaristan, Polonya, Romanya ve İsveç ile muafiyet (opt-out) hakkı olan Danimarka.

Tablodaki dört ayrıntı insanları hazırlıksız yakalıyor.

Avro bölgesi kuruluşları için Verification of Payee tarihi bir yazım hatası değil. Ödeme ve elektronik para kuruluşlarına tanınan 2027 ertelemesi, gönderme ve almayı düzenleyen 5a maddesinde yer alıyor. Verification of Payee'yi düzenleyen 5c maddesinde böyle bir istisna yok; dolayısıyla bu yükümlülük 9 Ekim 2025'ten bu yana avro bölgesindeki tüm sağlayıcılar için geçerli. Kredi transferi sunan bir avro bölgesi kuruluşuysanız ve VoP'niz devrede değilse, bu bugün itibarıyla bir eksiklik.

Avro dışı ülkelerde önce ücret eşitliği geliyor. Anlık transfer için standart transferden daha fazla ücret almanızı yasaklayan 5b maddesi bu ülkelerde 9 Ocak 2027'den itibaren uygulanıyor.

Avro dışı sağlayıcılara mesai dışı gönderim için ek süre tanınıyor. 9 Haziran 2028'e kadar bu sağlayıcılar, ulusal para birimi hesaplarından yapılan anlık avro transferlerini, o hesaplar için standart avro transferi işlemedikleri saatlerde göndermek zorunda değil. Bir düzenleyici kurum ayrıca, sağlayıcının avro likiditesine erişimine bağlı olarak işlem başına en az 25.000 EUR'luk bir üst sınıra izin verebilir (5a maddesinin 2. fıkrası). Alma tarafı bundan etkilenmiyor.

Bulgaristan artık avro bölgesinde. 1 Ocak 2026'da avroya geçti ve 16. maddenin 9. fıkrası ona özel bir geçiş süreci öngörüyor. Orada lisanslıysanız yukarıdaki satırlardan herhangi birine değil, o fıkraya bakın.

Neyin Geliştirilmesi Gerekiyor?

Hukuki metin kısa. Altındaki yazılım öyle değil.

Hiç kapanmayan bir defter (ledger)

Kredi transferlerine açık her hesabın anlık transferlere de “günün 24 saati ve takvimin her günü” açık olması gerekiyor (5a maddesinin 1. fıkrası). Bir talimat geldiğinde ödeyenin sağlayıcısı talimatı ve bakiyeyi kontrol eder, tutarı bloke eder veya hesaptan düşer ve hemen iletir.

Bu genellikle en pahalı kısım, çünkü defter iş günleri etrafında kurulmuştur. Şunlara bakın:

• Çalışırken hesapları kilitleyen veya bakiyeleri yeniden hesaplayan gün sonu toplu işleri (batch).
• Gece hiçbir kayıt düşülmediğini varsayan ücret, faiz ve döviz işleri.
• İş günü başına bir kez çalışan ve artık pazar günü saat 03.00'te gelen alacak kayıtlarını da karşılaması gereken müşteri fonlarının korunması (safeguarding) mutabakatı.
• Sürüm yayınlama pratiği. Kesinti ancak kısa, öngörülebilir ve müşterilere önceden duyurulmuş planlı bakım (veya sistem genelinde planlı kesinti) ise yaptırımdan muaf tutulur (11. maddenin 1c fıkrası). Hafta sonu dört saatlik bir sürüm artık buna uymuyor.

Avro dışı sağlayıcıların bir maddesi daha var. Avro cinsinden tutulmayan bir hesaptan gelen talimat, ancak avroya çevrildiğinde alınmış sayılır ve çevirinin hemen yapılması gerekir (5a maddesinin 3. fıkrasının (c) bendi). Kur kaynağınız artık geceleri ve hafta sonları da çalışıyor.

Bağlantı: doğrudan ya da bir sponsor banka üzerinden

Aynı Tüzük, Kesinleşme Yönergesi'ni (Settlement Finality Directive) de değiştirdi; böylece ödeme ve elektronik para kuruluşları, müşteri fonlarının korunması, yönetişim ve BİT düzenlemelerini belgelemeleri ve bir tasfiye planı bulundurmaları şartıyla belirlenmiş ödeme sistemlerine doğrudan katılabiliyor (PSD2'nin yeni 35a maddesi). ECB, Ekim 2025'ten bu yana TARGET Yönergesi'nin şartlarını karşılayan banka dışı sağlayıcıların Eurosistem'in anlık mutabakat hizmeti TIPS'e erişebildiğini belirtiyor.

Doğrudan katılım bir bağımlılığı ortadan kaldırır ama size 7/24 likidite yönetimini yükler. Küçük kuruluşların çoğu bir sponsor bankayla devam edecek; bu da geliştirme işini sanıldığından daha az değiştiriyor: her zaman açık deftere yine ihtiyacınız var ve sponsorun API'si zaman bütçenizin bir parçası haline geliyor. İmzalamadan önce şunları öğrenin:

• Gelen alacak kayıtları size nasıl ulaşıyor ve bu, 10 saniyelik pencerenin ne kadarını tüketiyor?
• Planlı kesintileri nasıl görünüyor ve bunlardan nasıl haberdar oluyorsunuz?
• Verification of Payee taleplerini her iki yönde de yönlendiriyorlar mı?
• Size yaptıkları çağrı zaman aşımına uğradığında ne oluyor?

10 saniyelik pencere

Alıcının sağlayıcısı, ödeyenin sağlayıcısının talimatı almasından itibaren 10 saniye içinde alıcının hesabına tutarı geçirmek ve ödeyenin sağlayıcısına onay vermek zorunda (5a maddesinin 4. fıkrasının (c) bendi). Bu onay gelmezse ödeyenin sağlayıcısı ödeyenin hesabını derhal eski haline getirmek ve ödeyeni bilgilendirmek zorunda (5a maddesinin 4. fıkrasının (e) bendi ve 5. fıkrası).

On saniye, onu kendi sistemleriniz, sponsor, takas mekanizması ve diğer sağlayıcı arasında paylaştırana kadar cömert görünür:

• Gönderim yolundaki her senkron kontrolün (limitler, dolandırıcılık puanlaması, AML kuralları) katı bir zaman bütçesi ve tanımlı bir geri dönüş davranışı olmalı.
• Transferin açık bir durum makinesine ihtiyacı var: bloke edildi, gönderildi, onaylandı, reddedildi, zaman aşımına uğradı, iade edildi. Her geçiş idempotent olmalı.
• Zamanlayıcınız tetiklendikten sonra gelen bir onay bir istisna kuyruğuna gider; asla sessizce kayda alınmaz.
• Alma tarafında hesaba geçirme, bir sonraki toplu iş için kuyruğa eklenen bir kayıt değil, aynı gün valörlü doğrudan bir defter yazımıdır (5a maddesinin 4. fıkrasının (d) bendi).

Müşteriler günlük veya işlem başına bir üst sınır belirleyebilir ve bunu istedikleri zaman değiştirebilir (5a maddesinin 6. fıkrası). Standart transferler için kabul edilen toplu dosyalar anlık transferler için de kabul edilmeli (5a maddesinin 7. fıkrası) ve standart transfer sunan her kanalda anlık transfer de sunulmalı (5a maddesinin 4. fıkrasının (a) bendi).

Verification of Payee: hizmeti satın alın, entegrasyonu geliştirin

VoP bir şema hizmeti. Avrupa Ödemeler Konseyi'nin (EPC) geliştirdiği VoP şeması, sağlayıcıların nasıl soru sorup yanıt verdiğini tanımlıyor; ECB de Eurosistem'in Banco de Portugal ve Latvijas Banka'nın çözümleri üzerine kurulu, bu şemaya göre tasarlanmış kendi VoP hizmetini sunduğunu belirtiyor. Ticari sağlayıcılar da aynısını satıyor. Kendi eşleştirme motorunu yazması gereken kuruluş sayısı çok az.

Satın alamayacağınız şey, kendi sistemlerinize entegrasyon. Bunun iki yarısı var.

Talep eden taraf. Bir müşteri kredi transferini onaylamadan önce, her kanalda IBAN'ı müşterinin yazdığı isimle karşılaştırır ve sonucu gösterirsiniz (5c maddesinin 1. fıkrası). ECB sonuçları eşleşme, yakın eşleşme, eşleşme yok ve diğer olarak sıralıyor; yakın eşleşmede hesapta gerçekten kayıtlı olan ismi gösterirsiniz. Kontrol, müşterinin onay vermesini asla engellememeli (5c maddesinin 5. fıkrası) ve toplu ödeme paketi gönderen kurumsal müşteriler bu kontrolden çıkabilmeli (5c maddesinin 6. fıkrası). Her sonucu ödemeyle ilişkilendirerek kaydedin: yanlış yönlendirilmiş bir transferde sorumluluktan korunmanız bu şartları yerine getirmiş olmanıza bağlı (5c maddesinin 8. fıkrası).

Yanıt veren taraf. Başka bir sağlayıcı hesaplarınızdan biri hakkında soru sorduğunda müşteri verilerinizden yanıt verirsiniz; veri kalitesinin can yaktığı yer de burası. Alıcının adı, gerçek kişi için ad ve soyad, şirket için ise “ticari unvan veya resmi unvan” anlamına geliyor (2. maddenin (1d) bendi); bu nedenle yanıt veren sisteminizin kurumsal müşteriler için ikisine de ihtiyacı var. Ödeyen, elinizde bulunan bir şirket tanımlayıcısı (örneğin LEI veya vergi numarası) verirse, bunu da doğrulamanız gerekiyor (5c maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi).

Elektronik para kuruluşları için bankalardan daha önemli olan bir durum var: havuz müşteri hesapları ve sanal IBAN'lar gibi birden fazla alıcı adına tutulan hesaplar. Adı verilen alıcının bunlardan biri olup olmadığını teyit etmeniz gerekiyor (5c maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi); bu yüzden yanıt veren sistemin sanal IBAN eşlemenize hızlı okuma erişimi olmalı.

VoP müşteriler için ücretsiz (5b maddesinin 2. fıkrası); dolayısıyla hizmet sağlayıcıya ödenen ücret bir gelir kalemi değil, bir maliyet.

Yaptırım taraması ödemeden müşteriye kayıyor

Anlık transfer sunan bir sağlayıcı, tüm müşteri tabanını AB'nin hedefli mali kısıtlayıcı tedbirlerine (ABİHA'nın 215. maddesi kapsamındaki varlık dondurma ve ilgili yasaklar) karşı, yeni veya değiştirilmiş tedbirler yürürlüğe girer girmez ve her takvim gününde en az bir kez kontrol etmek zorunda. Bir anlık transfer sırasında ise iki sağlayıcıdan hiçbiri ödeyeni veya alıcıyı bu tedbirlere karşı yeniden tarayamaz.

Yazılım açısından bu şu anlama geliyor:

• AB tedbirleri her değiştiğinde tüm müşterileri yeniden tarayan olay güdümlü bir süreç, artı her gün tam bir tarama; eşleşmeler hesap düzeyinde ele alınıyor.
• İşlem sırasındaki tarama motorunda, anlık transferlerde AB hedefli tedbirlerini atlaması için belgelenmiş bir değişiklik.
• Geri kalan her şey yerinde kalıyor: diğer kısıtlayıcı tedbirler ve kara para aklamayla mücadele kontrolleri açıkça dokunulmadan bırakılıyor (5d maddesinin 2. fıkrası).
• Hedefli mali kısıtlayıcı tedbirler nedeniyle yapılan retlere ilişkin yıllık rapor için veri (15. maddenin 3. fıkrası).

Tüzüğün yaptırımın büyüklüğünü belirlediği tek yükümlülük bu: bir tüzel kişi için azami para cezaları, toplam yıllık net cironun en az %10'u (11. maddenin 1b fıkrası).

Ücretler ve uygulama

Bir anlık transfer, karşılık gelen türdeki standart bir transferden daha pahalı olamaz (5b maddesinin 1. fıkrası). Anlık transferi ücretli bir “ekspres” seçenek olarak satıyorsanız, o tarife kalkıyor. Ücret seviyelerini her yıl düzenleyici kurumunuza raporladığınız için (15. maddenin 3. fıkrası) eşitlik kuralını ücret motoruna yerleştirin.

Mobil uygulamada ve internet bankacılığında iş çoğunlukla yukarıdaki parçaları bir araya getirmekten ibaret: her onay düğmesinden önce VoP, transfer limitleri için bir ekran, saniyeler içinde netleşen bir durum ve bir transfer zaman aşımına uğrayıp para geri döndüğünde açık bir mesaj.

Bunların Çoğunu Kim Atlayabilir?

Hazır ana bankacılık sisteminiz veya elektronik para platformunuz SEPA Instant ve VoP'yi zaten destekliyorsa, bunun büyük kısmı bir yükseltme ve test işi. Yine de kendi toplu işlerinizin 7/24 taahhüdünü bozmadığını, VoP modülünün talep eden, yanıt veren ve çok alıcılı hesapları kapsadığını ve taramanın 5d maddesine uyduğunu kontrol edin.

Lisansı sağlayıcının elinde tuttuğu bir hizmet olarak bankacılık (banking-as-a-service) platformu üzerinde çalışan bir fintech'seniz, yükümlülük onlarındır; sizin işiniz uygulama ve API entegrasyonu.

Bu yazı en çok, defteriniz şirket içinde geliştirilmişse, yoğun biçimde özelleştirilmişse ya da merkezinde gece toplu işi olacak kadar eskiyse işinize yarar.

Sektör Ne Kadar Hazır?

Celent'in 100'den fazla finans kuruluşuyla yaptığı ve ClearBank'in sipariş ettiği bir ankette (ClearBank bu şirketlere avro ödeme erişimi satan bir banka, bunu göz önünde bulundurarak okuyun), her beş elektronik para ve ödeme kuruluşundan biri Temmuz 2027 son tarihini altı aya kadar kaçırmayı şimdiden beklediğini söyledi.

Tüzük genel bir süre uzatması öngörmüyor. Komisyon, anlık ödemelerin önündeki kalan engeller hakkında 9 Nisan 2027'ye kadar rapor sunmak zorunda (15. maddenin 6. fıkrası) ve bu rapora bir öneri eşlik edebilir; ancak bu, avro bölgesinin son tarihine denk geliyor. Planınızı metindeki tarihlere göre yapın.

Son Tarihten Geriye Doğru Bir Plan

Ekim 2026 başı itibarıyla avro bölgesindeki bir ödeme veya elektronik para kuruluşunun altı ayı var. Avro dışı bir bankanın ise almaya başlamak için, araya yıl sonu tatillerinin girdiği üç ayı var.

1. Ekim 2026: eksiklik analizi. Mesai saatlerini varsayan her işi ve süreci listeleyin. Transfer başlatabilen her kanalı haritalayın. VoP yanıt sisteminizin kullanacağı verilerde resmi unvan ile ticari ismin ne sıklıkla farklı olduğunu ölçün.
2. Kasım 2026 sonuna kadar: bağlantı ve sağlayıcı kararı. Doğrudan mı sponsor üzerinden mi, VoP sağlayıcısı seçilmiş, sözleşmeler yolda. Sağlayıcıya katılım süreci başkalarının takvimine göre işler, bu yüzden önce onu başlatın.
3. Aralık 2026 ile Şubat 2027 arası: geliştirme. Gerçek zamanlı kayıt, zaman aşımı durum makinesi, VoP talep eden ve yanıt veren tarafları, tarama ve tarife değişiklikleri, kanal ekranları.
4. Şubat ve Mart 2027: sanki pazar gecesiymiş gibi test edin. Sponsorun veya takas sisteminin test ortamına karşı uçtan uca; yapay zaman aşımları, eskiden toplu işlerinizin çalıştığı saatlerde yük ve canlı trafik sırasında bir dağıtım ile.
5. Son tarihten iki ila dört hafta önce: dondurma.

Avro dışı bankalar bu planı alma yolu için 2026'dan kalan süreye sıkıştırmalı, ardından gönderme ve VoP için 9 Temmuz 2027'ye göre tekrarlamalı. Avro dışı ödeme ve elektronik para kuruluşlarının da iki sürümü var: 9 Nisan 2027'ye kadar alma, ardından 9 Temmuz 2027'ye kadar gönderme ve VoP.

Bu Konu Nereye Oturuyor?

PSD3 ve Ödeme Hizmetleri Tüzüğü rehberi, Verification of Payee'nin genişleyen kapsamı dahil 2027 sonrasını ele alıyor. Wero entegrasyon rehberi ise anlık ödeme altyapısı her yere ulaştığında nelerin mümkün hale geldiğini gösteriyor.

Ödeme yazılımı geliştiriyor ve değiştiriyoruz: defterler ve kayıt motorları, sponsor banka ve şema entegrasyonları, VoP sağlayıcı entegrasyonları ve bunların üzerindeki uygulama ve arka ofis ekranları. Bir 2027 son tarihiniz ve hâlâ geceleri kapanan bir defteriniz varsa office@c9group.dev adresine yazın.