Japonia obniża podatek konsumpcyjny na żywność do 1% od 1 kwietnia 2027: co musi się zmienić w systemach

Od 1 kwietnia 2027 do 31 marca 2029 Japonia planuje opodatkować żywność stawką 1% zamiast 8%. Stawka podstawowa pozostaje na poziomie 10%. Prenumeraty gazet zachowują 8%. Przez dwa lata każdy system, który wycenia, sprzedaje, zamawia albo fakturuje żywność, potrzebuje trzeciej stawki, reguł przejściowych, które patrzą na datę umowy i zamówienia, a nie wyłącznie na datę dostawy, a potem powrotu do 8% 1 kwietnia 2029.

Ten tekst jest dla kierowników IT i finansów u producentów żywności, w hurtowniach, sieciach supermarketów i restauracji oraz u sprzedawców żywności online w Japonii, a także dla zagranicznych firm sprzedających żywność do Japonii. Jeśli prowadzisz mały sklep na chmurowej kasie, takiej jak Airレジ czy スマレジ, przejdź od razu do części o dostawcach: tę pracę ktoś wykonuje za Ciebie.

Najpierw jedno zastrzeżenie: to decyzja rządu, a jeszcze nie ustawa. Rząd przyjął zarys (大綱) 15 września 2026, a Krajowa Agencja Podatkowa (NTA) zaznacza, że jej wytyczne mają zastosowanie tylko wtedy, gdy projekt ustawy zostanie wniesiony do parlamentu i uchwalony. Na początku października 2026 nie został jeszcze wniesiony, a szczegóły mogą się zmienić. Obie daty wyznaczy ustawa, a późniejsza ustawa może je przesunąć, więc trzymaj daty w konfiguracji, a nie w kodzie.

Co mówi zarys rządowy

Zarys rządowy tworzy specjalną stawkę krajowego podatku konsumpcyjnego od żywności w wysokości 0,78%, co razem z lokalnym podatkiem konsumpcyjnym daje 1%. Obejmuje żywność sprzedawaną w Japonii i żywność odprawianą z obszarów składów celnych, więc dotyczy także importu.

Zakres się nie zmienia. To, co dziś jest opodatkowane stawką 8% jako żywność, będzie opodatkowane stawką 1%: artykuły spożywcze, jedzenie na wynos i z dostawą oraz mieszane zestawy prezentowe o cenie do 10 000 jenów przed podatkiem, w których żywność stanowi co najmniej dwie trzecie wartości. Alkohol, konsumpcja na miejscu i catering pozostają przy 10%.

Na kwalifikowanych fakturach (適格請求書) i zestawieniach zakupów (仕入明細書) kolumna 適用税率 pokazuje 1%, a podatek liczy się według 1%. Nic więcej w wymaganej treści się nie zmienia, a dotychczasowe oznaczenie stawki obniżonej przy pozycji nadal spełnia swoją funkcję.

Zarys wzywa ministerstwa do szybkiej publikacji szczegółów, „システムメーカー等が早期に準備に着手できるよう” (tak, by producenci systemów i inni mogli wcześnie rozpocząć przygotowania), i zapowiada wsparcie dla mniejszych firm przechodzących na inteligentne kasy albo modyfikujących swoje systemy kasowe. 29 września 2026 rząd przyznał Ministerstwu Gospodarki, Handlu i Przemysłu 78,1 mld jenów z rezerwy budżetowej na rok budżetowy 2026 na wdrożenie obniżki (decyzja o rezerwie). Nie znaleźliśmy jeszcze opublikowanych warunków dostępu do tych środków.

Jeśli piszesz kod, najpierw przeczytaj pytania i odpowiedzi NTA na jej specjalnej stronie.

Co musi się zmienić, system po systemie

Słownik podatkowy: dodaj stawkę, nie nadpisuj istniejącej

Od wprowadzenia stawki obniżonej 1 października 2019 każdy japoński system sprzedający żywność ma kategorię podstawową z 10% i kategorię obniżoną z 8%. Oczywistym ruchem jest zmiana kategorii obniżonej na 1% w nocy z 31 marca na 1 kwietnia. To psuje różne rzeczy.

Stawka 8% po kwietniu pozostaje w użyciu, także dla żywności: przy sprzedaży objętej regułami przejściowymi, przy zwrotach i rabatach do sprzedaży z marca oraz przy gazetach. Wraca też 1 kwietnia 2029. Stawka zapisana jako jedna wartość przy kategorii nie odpowie na pytanie „jaka była stawka przy tej sprzedaży?”, które zadaje każda korekta, każdy ponowny wydruk i każdy audyt.

Działają dwa projekty. Albo stawka przy kategorii obniżonej dostaje datę obowiązywania, żywność pozostaje „obniżona”, a stawka jest wyznaczana na podstawie daty dostawy. Albo dodajesz kategorię stawki specjalnej i na dwa lata przepinasz do niej pozycje żywnościowe: więcej migracji danych, ale łatwiej to zobaczyć w raportach. Tak czy inaczej stawkę wyznacza się na podstawie kategorii, daty dostawy i ewentualnej flagi przejściowej i zapisuje w pozycji transakcji.

Potem przeszukaj kod pod kątem 8/108 i 10/110 używanych do wyliczania podatku z cen zawierających podatek, mnożników 1.08 i podziału 6,24/1,76 w eksportach księgowych. Każde z nich potrzebuje odpowiednika dla 1%: 1/101 oraz 0,78 krajowego do 0,22 lokalnego.

Faktury, korekty i zestawienia zakupów

Na kwalifikowanej fakturze podatek zaokrągla się raz dla każdej stawki na fakturze, nigdy w pozycji, o czym przypomina wystawcom lista kontrolna NTA dla faktur. Przy trzeciej stawce blok sum i procedura zaokrąglania muszą obsłużyć trzy grupy.

Najmocniej odczują to hurtownie przy fakturach miesięcznych. Dostawca zamykający okres 15 dnia miesiąca wystawia fakturę kwietniową za okres od 16 marca do 15 kwietnia, z pozycjami żywności z 8% przed zmianą i z 1% po niej. Pytania i odpowiedzi NTA pokazują dwa dopuszczalne układy: osobne faktury dla każdej strony 1 kwietnia albo jedna faktura z sumami cząstkowymi według okresu i stawki, która może zmieścić 1%, 8% i 10% na jednej stronie. Wybierz jeden i zbuduj go przed marcem.

Korekty i rabaty muszą stosować stawkę pierwotnej sprzedaży, a nie dzisiejszą. Rabat ilościowy (販売奨励金) za okres obejmujący 1 kwietnia trzeba podzielić według stawek. Supermarkety wystawiające dostawcom zestawienia zakupów mają ten sam obowiązek po stronie zakupowej.

Po stronie zobowiązań nabywca przyjmuje stawkę, którą sprzedawca wpisał na fakturze. W przykładzie NTA dostawca księguje sprzedaż przy wysyłce 30 marca, nabywca przy przyjęciu 2 kwietnia, a nabywca odlicza 8% z faktury. Trójstronne uzgadnianie, które przelicza podatek według daty przyjęcia, oznaczy tę fakturę jako błędną. A błędna nie jest.

POS, paragony i etykiety cenowe

Kasy przełączają się na początku 1 kwietnia 2027. NTA akceptuje, że sklep, którego dzień handlowy kończy się o 1:00, może traktować sprzedaż między północą a 1:00 jako sprzedaż z 31 marca według 8%, jeśli konsekwentnie ją tak księguje.

W restauracjach i sklepach z miejscami do jedzenia różnica między konsumpcją na miejscu (10%) a na wynos (1%) rośnie z 2 do 9 punktów. O tym, czy to konsumpcja na miejscu, czy na wynos, decyduje moment wydania jedzenia, więc każdy kanał przyjmujący zamówienia (lada, kiosk, zamówienie mobilne, plik z platformy dostaw) musi poprawnie przenosić tę flagę. Jeśli menu ma jedną cenę z podatkiem dla obu przypadków, przyjrzyj się jej ponownie: przy 1000 jenów z podatkiem kwota netto wynosi około 909 jenów na miejscu i 990 jenów na wynos.

Paragony wystawiane jako uproszczone faktury (適格簡易請求書) muszą zawierać stawkę albo kwotę podatku dla każdej grupy stawek, więc szablon potrzebuje wiersza dla 1%.

Prezentacja cen z podatkiem (総額表示) pozostaje obowiązkowa, a sama cena przed podatkiem nadal jest niedozwolona. Jeśli firma naprawdę nie zdąży z wymianą etykiet, może pokazywać, z wyraźną informacją, że kasa nalicza właściwą stawkę:

• ceny wyliczone według 1% od 1 lutego do 31 marca 2027 oraz od 1 kwietnia do 31 maja 2029;
• ceny wyliczone według 8% od 1 kwietnia do 31 maja 2027 oraz od 1 lutego do 31 marca 2029.

NTA wyraźnie zaznacza, że sklep, który po zmianie dalej wymienia etykiety, ale na nowych drukuje ceny z 8%, nie może powoływać się na żadne trudności. Druk etykiet i zasilanie elektronicznych etykiet półkowych muszą więc od 1 kwietnia generować ceny z 1%, a zadanie przeceny (nowa cena z podatkiem, reguła zaokrąglania, akceptacja) musi zostać wykonane wcześniej.

Zamówienia i EDI

Sprzedaż między firmami podlega stawce z dnia dostawy. Umowa podpisana w marcu na dostawy w kwietniu jest objęta stawką 1%; reguły przejściowe napisano dla prenumerat sprzedawanych konsumentom i dla sprzedaży wysyłkowej, a nie ogólnie dla umów dostaw. Otwarte zamówienia, zaległe zamówienia i dostawy przesunięte przez 31 marca zmieniają stawkę, więc licz podatek przy wysyłce albo dostawie, a nie zamrażaj go przy przyjęciu zamówienia.

Sprawdź, jak Twoje komunikaty EDI przenoszą podatek, czy to w 流通BMS, czy w prywatnym formacie uzgodnionym z detalistą. Jeśli komunikat przenosi stawkę jako liczbę, obie strony muszą wysyłać i przyjmować 1. Jeśli przenosi tylko kod oznaczający „obniżoną”, obie strony muszą uzgodnić, co ten kod oznacza w danym dniu i jak odróżnić przejściową pozycję z 8%. Zacznij od największych partnerów handlowych.

E-commerce, katalogi i prenumeraty

Tu reguły przejściowe naprawdę dają o sobie znać, a NTA podkreśla, że nie są opcjonalne. Żywność dostarczona 1 kwietnia 2027 lub później pozostaje przy 8% w dwóch przypadkach:

1. Umowy regularnych dostaw zawarte z konsumentami przed 1 stycznia 2027, w części opłaconej przed 1 kwietnia 2027. Przykład NTA to przedpłacona sezonowa skrzynka z żywnością.
2. Sprzedaż wysyłkowa, gdy warunki przedstawiono przed 1 stycznia 2027, a zamówienie przyjęto przed 1 kwietnia 2027. Liczą się katalogi, ulotki, telewizja i internet, a katalog uznaje się za przedstawiony z chwilą zakończenia druku. Sprzedaż bezpośrednia się nie liczy.

Żaden z tych przypadków nie ma zastosowania, jeśli umowa lub warunki już zakładają stawkę 1%, na przykład podając obie ceny, albo jeśli umowę zmieniono 1 stycznia 2027 lub później.

Stawki nie da się więc wyznaczyć wyłącznie na podstawie daty dostawy. Rekord prenumeraty potrzebuje daty umowy, informacji, które okresy opłacono i kiedy, oraz tego, czy warunki podają cenę z 1%. Zamówienie potrzebuje daty zamówienia i daty oferty, na którą zostało złożone. Przy drukowanym katalogu sprawa jest prosta. Przy stronie internetowej moment „przedstawienia” ceny jest mniej oczywisty: prowadź datowaną historię publikowanych cen i warunków i uzgodnij interpretację z doradcą podatkowym.

Import i sprzedawcy zagraniczni

Żywność odprawiana z obszarów składów celnych od 1 kwietnia 2027 jest opodatkowana stawką 1%, więc zmienia się koszt importera z cłem i podatkiem. Jeśli fakturujesz japońskich klientów jako zarejestrowany wystawca faktur kwalifikowanych, Twoje faktury potrzebują grupy 1%. Jeśli Twój ERP skonfigurowano pod europejski VAT, sprawdź, czy przechowuje dla Japonii stawki z datą obowiązywania, a nie jedną stałą stawkę na produkt.

Finanse i deklaracja podatkowa

Płacenie 10% od opakowań, energii i logistyki przy naliczaniu 1% od sprzedaży może sprawić, że firma spożywcza będzie per saldo występować o zwrot. Zarys pozwala sprzedawcom żywności zrezygnować z uproszczonego opodatkowania za okres obejmujący 1 kwietnia 2027 bez zwykłego dwuletniego okresu związania, daje korzystającym z opodatkowania uproszczonego odliczenie podatku naliczonego równe ich podatkowi należnemu według 1% i pozwala przeliczyć deklaracje zaliczkowe według 1%. Mapowania kodów podatkowych, arkusze deklaracji i prognozy przepływów pieniężnych potrzebują nowej stawki przed pierwszą deklaracją obejmującą kwiecień 2027.

Co pokrywa dostawca, a czego nie

Małe sklepy na kasach chmurowych. Airレジ informuje, że zmiana przyjdzie jako aktualizacja aplikacji, bez nowego sprzętu, a aplikacja nie ma opłaty początkowej ani miesięcznej. スマレジ informuje, że wprowadzi zmianę centralnie i że od 1 kwietnia 2027 powinna wystarczyć synchronizacja danych. Jeśli to Twój przypadek, nie ma tu projektu poza sprawdzeniem kategorii podatkowych pozycji.

Gotowe systemy księgowe i ERP. Stawkę dostarczy producent. Twoje dostosowania, szablony faktur, mapowania EDI, pliki cenowe i raporty pozostają po Twojej stronie.

Systemy własne, odziedziczone albo mocno dostosowane. Wszystko z tego artykułu jest po Twojej stronie.

Harmonogram liczony wstecz od 1 kwietnia 2027

Sześć miesięcy wystarczy, jeśli inwentaryzacja zacznie się teraz:

• Październik i listopad 2026: spisz każde miejsce, w którym żyje stawka: POS, ERP, EDI, e-commerce, rozliczanie prenumerat, druk etykiet, zasilanie etykiet półkowych, raporty, arkusze deklaracji. Zdecyduj o projekcie słownika podatkowego. To kosztuje niewiele i przyda się niezależnie od tego, co zrobi parlament.
• Przed 1 stycznia 2027: zdecyduj, czy nowe umowy prenumeraty i katalogi podają obie ceny, i upewnij się, że daty umów i ofert są zapisywane.
• Po uchwaleniu ustawy: zatwierdź budżet na budowę. Jeśli parlament zmieni szczegóły, zmieniasz projekt, a nie kod.
• Styczeń i luty 2027: budowa i testy z datą systemową ustawioną na 31 marca i 1 kwietnia 2027 oraz na daty z 2029.
• Marzec 2027: zamrożenie, przecena, druk etykiet, testy EDI z partnerami.
• Od 1 kwietnia do 31 maja 2027: przełączenie i okres przejściowy dla prezentacji cen. Obserwuj korekty, faktury obejmujące oba okresy i przesunięte zamówienia.

Specjalna strona NTA podaje adres do pytań podatkowych od twórców kas i systemów, keigen@nta.go.jp, czynny mniej więcej do kwietnia 2027. Odpowiedź przychodzi po tygodniu lub dwóch, więc pytaj wcześnie.

Krótka lista kontrolna

1. Usuń zakodowane na sztywno 8/108, 10/110 i 1.08; zapisuj stawkę w każdej pozycji.
2. Dla prenumerat i sprzedaży wysyłkowej zapisuj daty umowy, oferty, zamówienia i płatności.
3. Szablony faktur: trzy grupy stawek, zaokrąglanie raz dla każdej stawki, układ dla faktur obejmujących oba okresy.
4. Korekty i rabaty stosują stawkę pierwotnej sprzedaży; zobowiązania przyjmują stawkę dostawcy.
5. Niech 1 kwietnia 2029 będzie zmianą konfiguracji, a nie drugim projektem.

Gdzie to się mieści

Zmieniamy kod, którego to dotyczy (logikę podatkową ERP, generowanie faktur, mapowania EDI, rozliczanie prenumerat, procesy zakupowe w sklepach internetowych), i testujemy przełączenie na prawdziwych danych transakcyjnych przed przejściem. Jak przebiega ta praca, opisują strony modernizacji ERP i integracji e-fakturowania. Jeśli wycena albo fakturowanie żywności działa u Ciebie na oprogramowaniu własnym lub dostosowanym, napisz na office@c9group.dev.